چنین به نظر می‌رسد که طبیعت آکنده از مسئله است و مسائل را نهایتاً پاسخی شایسته. این نوع از مواجهه با طبیعت، نگاهی مسئله‌محور است که علم تجربی همواره سعی داشته با آن چنین برخوردی داشته باشد. اما مواجهه دیگری نیز با طبیعت برای انسان وجود دارد که آن مواجهه با طبیعت به مثابه کلمه، حروف و جملات است.

این مواجهه مفهومی است که در طی قرن‌ها در نگاه‌های متفاوت معرفتی انسان حضور داشته و به جای طرح سوال، به ایجاد راز منجر گردیده است.

فلسفه، دین، عرفان و هنر هرکدام به روش‌هایی به طرح این رازها پرداخته‌اند و هرگز نتوانسته‌اند مهر این رازها را بگشایند یا به عبارتی زبان طبیعت را ترجمه کنند، چرا که هیچ‌کدام از این معرفت‌های انسانی امکان آزمون‌پذیری ندارند.

در میان معرفت‌های انسانی تنها علم است که قابلیت آزمون‌پذیری دارد. ولی در طول هزاره‌ها علم خود را وقف پاسخ به سوالات کرده و به مسائل طبیعت مشغول شده و به حوزه رازگشایی آن ورود نکرده است.

اینشتین می‌گوید طبیعت بدخواه نیست و اسرارش را صادقانه در برابر دیدگان ما گسترانیده است. لیکن این اسرار از ما پنهان می‌مانند چون ما زبان طبیعت را یاد نگرفته‌ایم و به قول ریچارد فاینمن سزاوار هم نیست که از طبیعت بخواهیم به زبان ما حرف بزند چون ما انسان‌ها زبان واحدی نداریم.

پدیده‌های گوناگون جهان هستی جملگی حاصل حرکت ذرات بنیادی سازنده آن، و برهم‌کنش‌های میان آن‌هاست، چه در مقیاس بزرگ اجرام آسمانی و چه در مقیاس کوچک اتم‌ها. از این‌رو آنچه در طبیعت رخ می‌دهد ناشی از حرکت است و تغییر. پی بردن به اسرار طبیعت که همان اسرار حرکت و تغییر است، می‌طلبد که ما زبان طبیعت را بیاموزیم.

زبان طبیعت، کدام است؟

فهم راز طبیعت و فهم متدیک رازگشایی از آن، دروازه ورود به زبان طبیعت است. دروازه‌ای برای ورود به حوزه دانایی و نه ورود به حل مسائل.

ولی آیا علم می‌تواند در این زمینه راهگشا باشد و آیا علم تصمیم گرفته به حوزه دانایی ورود کند یا نه؟

سرفصل‌های دوره

ادراک عمومی و خاص از طبیعت شاخصه‌های علمی بودن
فرزانه و دانشمند پارادایم‌های زبان طبیعت از نگاه علمی
مزیت تکاملی اکوسیستم و فرااکوسیستمی آمبیانس و زبان طبیعت
آغازگر و لابیرنت آغازگر در کیهان حروف کیهانی
تفکر بزرگ هوش کیهانی، هوش طبیعی و هوش انسانی
چشمان ما، رازهای بزرگ انسان کیهانی